TARİH BİREBİR TEKRAR ETMEZ, AMA UYARIR…
Osmanlı’nın tarih sahnesinden çekilişini tek bir nedene bağlamak mümkün değildir. Ancak bu uzun çözülme sürecinin düşündürdüğü önemli bir mesele vardır: Kurumların gücü, sahip oldukları makamlar ve yetkiler kadar, insanların onlara duyduğu güvene de bağlıdır.
UBP’nin 24 Ekim’deki milletvekili aday belirleme ve sıralama seçimine ilişkin tartışmalar, bana bu güven meselesini hatırlatıyor.
Bir imparatorlukla bir siyasi parti arasında doğrudan eşitlik kurulamaz. Ölçekleri, tarihsel koşulları ve sorumlulukları farklıdır. Yine de adalet, hesap verebilirlik ve ortak kurallara bağlılık, her kurumun dayanıklılığını sınayan ilkelerdir.
Bir siyasi partide üyeler sandığa giderken yalnızca aday seçmez. Emeklerinin, tercihlerinin ve aidiyetlerinin karşılık bulacağına da inanmak ister. Bu nedenle seçim yönetiminin sorumluluğu, oy verme işlemini tamamlayıp sonuç listesini açıklamakla bitmez. O sonucun güvenilirliğine ilişkin soruları da cevaplaması gerekir.
İtirazlar ve şaibe iddiaları karşısında izlenecek yol, bunları peşinen doğru kabul etmek de yok saymak da olamaz. İddiaların dayanakları incelenmeli, seçim kayıtları değerlendirilmelidir. Üyeler, hangi itirazın hangi gerekçeyle kabul edildiğini veya reddedildiğini anlayabilmelidir.
Çünkü belirsizlik uzadıkça tartışma, rakamların ötesine geçer. Başlangıçta belirli bir sonuca yöneltilen kuşku, zamanla bütün sürecin yönetimine duyulan güvensizliğe dönüşebilir.
Sandığı dijitalleştirmek de bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Teknoloji işlemleri hızlandırabilir; güveni sağlayan ise sistemin nasıl çalıştığının açıklanması, kayıtların korunması ve sonuçların denetlenebilmesidir. Üyenin kullanılan teknolojinin bütün ayrıntılarını bilmesi gerekmez. Fakat oyunun doğru kaydedildiğine ve doğru sayıldığına güvenebilmesi gerekir.
İtiraz etmek demokratik bir haktır. Yeniden sayım ve inceleme mekanizmaları da gerektiğinde bu güveni yeniden kurmaya hizmet eder. Bu mekanizmaların işlerliği, hem itiraz edenlerin hem de açıklanan sonuçta başarılı olanların hakkını korur. Şeffaf bir inceleme, dayanaksız kuşkuların giderilmesi açısından da değerlidir.
Burada yönetimin dili önem kazanır. Açıklama bekleyen üyeye yalnızca birlik çağrısı yapmak yeterli değildir. Birlik, soruların cevapsız bırakıldığı bir ortamda kolay kurulmaz. İnsanlar önce dinlendiklerini, ardından aynı kuralların herkese uygulandığını görmek ister.
Benim eleştirim, kimin kaçıncı sıraya geldiğine değil; üyelerin iradesini açık ve güvenilir biçimde ortaya koymakla sorumlu olan yönetim anlayışınadır. Bu sorumluluk, sonuçtan memnun olanlara da olmayanlara da eşit mesafede durmayı gerektirir.
Aynı ölçü adaylar ve onları destekleyen gruplar için de geçerlidir. Şeffaflık, yalnızca kendi sonucumuzdan hoşnut olmadığımızda hatırlayacağımız bir ilke olamaz. Bugün lehimize işleyen bir sürecin yarın da adil olmasını istiyorsak, denetimi her koşulda savunmalıyız.
Tarihe dönüp bakmanın değeri, bugünkü tartışmalara büyük ve çarpıcı benzetmeler bulmaktan ibaret değildir. Geçmiş, kurumların sorunlarını zamanında görüp göremediğini, eleştiriyi nasıl karşıladığını ve güven kaybını ne ölçüde ciddiye aldığını düşünmemize yardımcı olur.
UBP açısından da cevap bekleyen mesele budur: Üyelerin zihnindeki soru işaretleri nasıl giderilecek, seçim sürecine duyulan güven nasıl korunacaktır?
Bu sorunun cevabı, somut açıklamalarda ve denetime açık bir yönetim tutumunda aranmalıdır.
Çünkü bir adayın sıralamadaki yeri bir sonraki seçimde değişebilir. İnsanların adalet bulacaklarına dair inancı zedelendiğinde ise onu onarmak çok daha uzun sürer.
Tarih birebir tekrar etmez, ama uyarır. O uyarıyı duymak da kurumları yönetme sorumluluğunun bir parçasıdır.